विवाह संस्कार सोहळा
वधू-वरांच्या मंगलमय वैवाहिक जीवनासाठी कुटुंबपरंपरा आणि प्रादेशिक पद्धतीनुसार केले जाणारे वैदिक विवाह संस्कार.

Spiritual Significance & Vidhi Details
विवाह संस्कार हा दोन व्यक्ती आणि त्यांच्या कुटुंबांना धर्म, परस्पर आदर व सहजीवनाच्या बंधनात जोडणारा महत्त्वाचा संस्कार मानला जातो. शुभ मुहूर्त, संकल्प आणि वधू-वरांच्या कुटुंबपरंपरेनुसार विवाहविधी पार पाडले जातात.
गणेशपूजन, मंगलाष्टक, कन्यादान, पाणिग्रहण, लाजाहोम आणि सप्तपदी यांसारख्या विधींचा समावेश प्रचलित पद्धतीनुसार होऊ शकतो. नेमका विधीक्रम प्रादेशिक परंपरा, संप्रदाय आणि कुटुंबाच्या रितीरिवाजांनुसार बदलतो.
विवाह संस्काराचे महत्त्व आणि विधी
विवाह संस्कार हा गृहस्थाश्रमाच्या प्रारंभाशी जोडलेला मंगल संस्कार आहे. वधू-वरांनी परस्पर सन्मान, विश्वास आणि जबाबदारीने जीवन जगावे, या भावनेने कुटुंबीय व साक्षीदारांच्या उपस्थितीत विवाहविधी केले जातात.
विवाहाची तारीख व मुहूर्त पंचांग, कुटुंबपरंपरा आणि उपलब्धतेनुसार निश्चित करावा. प्रत्येक समाज व प्रदेशातील विधी वेगळे असू शकतात; त्यामुळे आवश्यक विधींची यादी आधी ठरवणे योग्य ठरते.
विवाह संस्कार का केला जातो?
या संस्कारामागील प्रमुख धार्मिक व कौटुंबिक भावना:
वैवाहिक जीवनाचा मंगलारंभ
वधू-वरांच्या सहजीवनाची शुभ संकल्पाने सुरुवात केली जाते.
परस्पर वचनबद्धता
विधी व सप्तपदीद्वारे सहजीवनातील परस्पर कर्तव्ये आणि साथ यांची भावना दृढ केली जाते.
कुटुंबांचे आशीर्वाद
कुटुंबीय व उपस्थितांच्या साक्षीने नवदांपत्यासाठी मंगलकामना केल्या जातात.
विवाह संस्कारातील सामान्य विधी
खालील विधींचा समावेश विवाहपरंपरेनुसार केला जाऊ शकतो; नेमका क्रम आणि उपलब्ध विधी आधी निश्चित करावेत:
- 1
गणेशपूजन व संकल्प
विघ्ननिवारणासाठी गणेशपूजन करून विवाहविधीचा संकल्प केला जातो.
- 2
वधू-वरांचे पूजन व मंगलाष्टक
कुलाचारानुसार वधू-वरांचे स्वागत व पूजन करून मंगलाष्टक म्हटले जाते.
- 3
कन्यादान व पाणिग्रहण
कुटुंबपरंपरेनुसार कन्यादानाचा विधी आणि पाणिग्रहण संस्कार केला जातो.
- 4
लाजाहोम व सप्तपदी
अग्निसाक्षीने होमविधी करून सप्तपदी किंवा प्रचलित समतुल्य विवाहविधी केले जातात.
- 5
आशीर्वाद व समारोप
विवाहविधी पूर्ण झाल्यावर वधू-वर ज्येष्ठांचे आशीर्वाद घेतात.
विवाहाची दक्षिणा
विवाह संस्कार सोहळ्याची दक्षिणा ₹12,500 आहे. विवाहस्थळ, प्रवास, पूजा सामग्री आणि आवश्यक विधींबाबतचे तपशील बुकिंगपूर्वी निश्चित करावेत.
विवाहपूर्व नियोजन
- •विवाहाची तारीख, मुहूर्त आणि स्थळ आधी निश्चित करा.
- •कुटुंबपरंपरेनुसार करावयाच्या विधींची यादी पुरोहितांसोबत ठरवा.
- •मंडप, होमकुंड आणि पूजास्थळाची व्यवस्था याबाबत आधी चर्चा करा.
प्रादेशिक परंपरा आणि सोहळ्याच्या स्वरूपानुसार विधी व तयारीत बदल होऊ शकतो.
Ritual Sequence Followed by Panditji
Achaman & Sankalp
Inner spiritual cleansing and declaration of devotee family gotra & purpose.
Ganesh & Kalash Pujan
Invoking Vignaharta Lord Ganesha and cosmic divine waters in the Kalash.
Pradhan Devata Vidhi
Dedicated mantras and traditional panchopachar/shodashopachar offerings.
Havan & Ahuti
Purifying the home atmosphere with consecrated Vedic agni and herbs.
Maha Aarti & Ashirvad
Auspicious dipa aarti, prasad distribution, and Brahmin ashirvada.
Materials Brought by Panditji:
- • Dry Mango Wood & Hawan Kund
- • Pure Desi Cow Ghee & Camphor
- • Havan Samagri herbs & Guggal
- • Kalash, Copper Coins & Ritual Threads
- • Gangajal, Roli, Kumkum & Chandan
Kept Ready by Devotee Family:
- • Fresh Flowers & Mango leaves
- • 5 varieties of fresh fruits
- • Homemade sweet prasad (e.g. Sheera/Kheer)
- • Paan leaves (betel) & whole Supari
- • Clean Asana (mats) for sitting
Explore More Services
Other Pujas & Ceremonies by Pandit Pravin

Mahalaya Shraddha & Sarvpitri Amavasya Pind Daan Puja
पितृपक्षात ज्ञात-अज्ञात पूर्वजांचे स्मरण, पिंडदान आणि तर्पण करून कृतज्ञता व्यक्त करण्याचा पारंपरिक श्राद्धविधी.

Ganpati Sthapna Pooja
शुभ मुहूर्तावर श्री गणेशमूर्तीची स्थापना करून विधिवत पूजन, नैवेद्य आणि आरती केली जाते.

Navachandi Puja
A powerful Durga Saptashati ritual over multiple days to remove severe obstacles and protect against negative forces.

Rudrabhishek Puja
A powerful Abhishek of Lord Shiva's lingam with traditional offerings and mantras, for inner stability, good health, and removal of obstacles.
