Mahalaya Shraddha & Sarvpitri Amavasya Pind Daan Puja
पितृपक्षात ज्ञात-अज्ञात पूर्वजांचे स्मरण, पिंडदान आणि तर्पण करून कृतज्ञता व्यक्त करण्याचा पारंपरिक श्राद्धविधी.

Spiritual Significance & Vidhi Details
महालय श्राद्ध हा पितृपक्षात दिवंगत पूर्वजांच्या स्मरणार्थ आणि त्यांच्या प्रती कृतज्ञता व्यक्त करण्यासाठी केला जाणारा पारंपरिक श्राद्धविधी आहे. आपल्या कुटुंबपरंपरेनुसार ज्ञात-अज्ञात पूर्वजांना उद्देशून पिंडदान, तर्पण आणि प्रार्थना केली जाते.
श्राद्धासाठी योग्य तिथी, विधी आणि संकल्प कुटुंबाच्या परंपरेनुसार तसेच पंचांगाच्या मार्गदर्शनाने ठरवावेत. पितरांची मृत्यूतिथी माहीत नसल्यास सर्वपित्री अमावास्येला श्राद्ध करण्याची परंपरा अनेक कुटुंबांत पाळली जाते.
महालय श्राद्ध म्हणजे काय?
भाद्रपद महिन्यातील कृष्ण पक्ष, म्हणजेच पितृपक्षात, दिवंगत पूर्वजांच्या स्मरणार्थ केला जाणारा विशेष श्राद्धविधी म्हणजे महालय श्राद्ध. कुटुंबपरंपरेनुसार यात एका व्यक्तीपुरते मर्यादित न राहता अनेक ज्ञात-अज्ञात दिवंगत पूर्वजांना उद्देशून स्मरण, पिंडदान, तर्पण आणि प्रार्थना केली जाते.
या विधीमागील मुख्य भावना म्हणजे पूर्वजांप्रती कृतज्ञता व्यक्त करणे, त्यांचे स्मरण करणे आणि त्यांच्या आत्मशांतीसाठी प्रार्थना करणे.
महालय श्राद्धाचे स्वरूप व महत्त्व
महालय श्राद्धाचे प्रमुख पैलू कुटुंबपरंपरा आणि स्थानिक विधिपद्धतीनुसार थोडे बदलू शकतात:
सर्वसमावेशक स्मरण
नियमित वार्षिक श्राद्ध विशिष्ट दिवंगत व्यक्तीच्या तिथीला केले जाते; महालय श्राद्धात परंपरेनुसार कुटुंबातील अनेक दिवंगत पूर्वज आणि आप्तांचे सामूहिक स्मरण केले जाते.
तिथीनुसार विधी
पितृपक्षात संबंधित पूर्वजांच्या मृत्यूतिथीनुसार श्राद्ध केले जाते. तिथी माहीत नसल्यास सर्वपित्री अमावास्येला विधी करण्याची प्रथा आहे.
पिंडदान व तर्पण
कुटुंबाच्या परंपरेनुसार कुश, तीळ, जल, पिंड, फुले आणि दर्भ यांचा वापर करून पिंडदान व तर्पण केले जाते.
कृतज्ञता व प्रार्थना
पूर्वजांचे स्मरण करून त्यांच्या आत्मशांतीसाठी, तसेच कुटुंबाच्या कल्याणासाठी श्रद्धेने प्रार्थना केली जाते.
महालय श्राद्ध व पिंडदानाची सामान्य विधी
विधीचा अचूक क्रम शाखा, कुटुंबपरंपरा आणि पुरोहितांच्या मार्गदर्शनानुसार ठरतो. सामान्यतः पुढील बाबींचा समावेश असू शकतो:
- 1
तिथी व संकल्प
पंचांगानुसार योग्य तिथी निश्चित करून यजमान ज्ञात पूर्वजांची नावे व गोत्र माहीत असल्यास त्यांचा उल्लेख करत संकल्प करतात.
- 2
देवता व पितृस्मरण
परंपरेनुसार आवश्यक प्रारंभिक पूजन करून पितरांचे श्रद्धापूर्वक आवाहन व स्मरण केले जाते.
- 3
पिंडदान
विधीनुसार तयार केलेले पिंड अर्पण करून दिवंगत पूर्वजांसाठी प्रार्थना केली जाते.
- 4
तर्पण
कुश किंवा दर्भ, काळे तीळ आणि जल यांचा वापर करून मंत्रोच्चारासह तर्पण केले जाते.
- 5
प्रार्थना व समारोप
पूर्वजांप्रती कृतज्ञता व्यक्त करून आत्मशांती आणि कुटुंबकल्याणासाठी प्रार्थना केली जाते. पुढील आचार कुटुंबपरंपरेनुसार पाळले जातात.
पितृपक्षातील कालावधी व तिथी
महालय श्राद्ध भाद्रपद कृष्ण प्रतिपदेपासून सर्वपित्री अमावास्येपर्यंतच्या पितृपक्षात केले जाते. संबंधित पूर्वजांची मृत्यूतिथी माहीत असल्यास त्या तिथीला श्राद्ध करण्याची परंपरा आहे.
मृत्यूतिथी माहीत नसल्यास सर्वपित्री अमावास्येला श्राद्ध करण्याची प्रथा अनेक कुटुंबांत आहे. तिथीची गणना आणि स्थानिक पंचांगानुसार योग्य दिवस निश्चित करण्यासाठी पुरोहितांचा सल्ला घ्यावा.
विशेष श्राद्धविधी
योग्य तिथी किंवा नक्षत्राचा संयोग आणि कुटुंबपरंपरा असल्यास भरणी नक्षत्राशी संबंधित भरणी श्राद्ध केले जाऊ शकते. दिवंगत सुहासिनी स्त्रियांसाठी काही परंपरांत अविधवा नवमीचा विधी केला जातो.
हे विशेष विधी प्रत्येक कुटुंबासाठी समान किंवा अनिवार्य नसतात. ते लागू होतात का आणि कधी करावेत हे पंचांग, परिस्थिती आणि कुटुंबपरंपरेनुसार पुरोहितांच्या मार्गदर्शनाने ठरवावे.
पूजेचे दर
आपल्या सोयीनुसार पूजा सामग्रीशिवाय किंवा पूजा सामग्रीसह पर्याय निवडता येतो:
- •पूजा सामग्रीशिवाय: ₹2,500
- •पूजा सामग्रीसह: ₹4,500
सामग्रीशिवाय पर्यायामध्ये आवश्यक सामग्री यजमानांकडून उपलब्ध करून दिली जाते. सामग्रीसह पर्यायामध्ये विधीसाठी लागणारी सामग्री समाविष्ट असते. नेमकी सामग्री आणि पूजेचे तपशील बुकिंगपूर्वी निश्चित केले जातील.
Ritual Sequence Followed by Panditji
Achaman & Sankalp
Inner spiritual cleansing and declaration of devotee family gotra & purpose.
Ganesh & Kalash Pujan
Invoking Vignaharta Lord Ganesha and cosmic divine waters in the Kalash.
Pradhan Devata Vidhi
Dedicated mantras and traditional panchopachar/shodashopachar offerings.
Havan & Ahuti
Purifying the home atmosphere with consecrated Vedic agni and herbs.
Maha Aarti & Ashirvad
Auspicious dipa aarti, prasad distribution, and Brahmin ashirvada.
Materials Brought by Panditji:
- • Dry Mango Wood & Hawan Kund
- • Pure Desi Cow Ghee & Camphor
- • Havan Samagri herbs & Guggal
- • Kalash, Copper Coins & Ritual Threads
- • Gangajal, Roli, Kumkum & Chandan
Kept Ready by Devotee Family:
- • Fresh Flowers & Mango leaves
- • 5 varieties of fresh fruits
- • Homemade sweet prasad (e.g. Sheera/Kheer)
- • Paan leaves (betel) & whole Supari
- • Clean Asana (mats) for sitting
Explore More Services
Other Pujas & Ceremonies by Pandit Pravin

Ganpati Sthapna Pooja
शुभ मुहूर्तावर श्री गणेशमूर्तीची स्थापना करून विधिवत पूजन, नैवेद्य आणि आरती केली जाते.

Navachandi Puja
A powerful Durga Saptashati ritual over multiple days to remove severe obstacles and protect against negative forces.

Rudrabhishek Puja
A powerful Abhishek of Lord Shiva's lingam with traditional offerings and mantras, for inner stability, good health, and removal of obstacles.

विवाह संस्कार सोहळा
वधू-वरांच्या मंगलमय वैवाहिक जीवनासाठी कुटुंबपरंपरा आणि प्रादेशिक पद्धतीनुसार केले जाणारे वैदिक विवाह संस्कार.
